Trong những ngày gần đây 1 USD có thể đổi được 16.500 - 16.700 VND là hoàn toàn có thật. Thị trường ngoại tệ đã đảo chiều “ngoạn mục”, từ chỗ ngân hàng dư cung ngoại tệ nặng nề cách đây 2 tháng thì chỉ trong vòng 2 tuần lại đây lại thiếu nguồn cung trầm trọng.
Tỷ giá VND/USD niêm yết tại Eximbank, Vietcombank, ACB, DongA Bank… trong những ngày này đã nâng thêm gần 10 VND/USD so với những ngày đầu tháng. Tỷ giá bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng nhà nước công bố cũng tăng đều đặn mỗi ngày khoảng 2 - 3 VND/USD.
Cách đây khoảng 2 tháng khi thị trường thừa ngoại tệ, lãi suất tiết kiệm VND tăng lên gấp đôi so với USD, nhiều khách hàng và doanh nghiệp xuất khẩu phải đến năn nỉ ngân hàng để bán được ngoại tệ. Nhiều người chấp nhập mức phí khấu trừ rất cao để giao dịch được với giá bán 1 USD lúc đó chỉ được 15.300 VND. Nhưng chỉ sau 2 tháng, thị trường đột ngột đảo chiều, tỷ giá hối đoái tăng đột biến, nhiều người săn lùng để mua USD.
Đại diện một ngân hàng cổ phần cho biết, nhu cầu ngoại tệ tăng có nguyên nhân chính là do nhiều doanh nghiệp không vay được vốn bằng ngoại tệ đành phải mua trực tiếp. Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng tăng mua USD để bán lại cho ngân hàng nước ngoài. Các ngân hàng nước ngoài mua ngoại tệ để bán lại cho một số quỹ đầu tư nước ngoài (đã từng lưu ký tại ngân hàng) có nhu cầu chuyển một phần lợi nhuận về nước. Ngoài ra, với hạn ngạch vừa được ngân hàng nhà nước cấp thêm 3,5 tấn vàng buộc các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này cùng ngân hàng tăng tốc thu mua ngoại tệ để nhập hàng.
Thêm nữa, do thị trường chứng khoán liên tục đi xuống đã làm nản lòng một số nhà đầu tư ngoại và họ quyết định chuyển vốn sang các thị trường khác an toàn hơn. Vì thế, họ đã tăng mạnh lượng ngoại tệ mua vào.
Ngân hàng Eximbank cho biết, trong những ngày gần đây, do tỷ giá hối đoái trên thị trường tự do tăng mạnh, Ngân hàng có ngày không mua được một USD tiền mặt nào. Nguyên nhân do giá USD trên thị trường tự do được đẩy lên cao so với giá niêm yết trong ngân hàng nên nếu có nhu cầu bán USD, khách hàng không dại gì đem vào nhà băng. Giám đốc một ngân hàng cổ phần cho biết, bên cạnh nhu cầu thực sự, trên thị trường đang xuất hiện cả yếu tố đầu cơ ngoại tệ. Nhiều tiệm vàng đã thu gom USD giá cao hơn các ngân hàng, găm hàng chờ giá lên dẫn đến tỷ giá hối đoái từ đó càng tăng mạnh.
Trước tình hình này, ngân hàng nhà nước vừa tuyên bố sẽ tiếp tục thực hiện bán ngoại tệ hỗ trợ cho các ngân hàng thương mại, đáp ứng nhu cầu ngoại tệ của nền kinh tế, ổn định cung cầu ngoại tệ trên thị trường. Và trên thực tế, ngân hàng nhà nước đã thực hiện việc bán ngoại tệ cho các ngân hàng liên tục trong 2 tháng gần đây. Nhưng dường như vẫn chưa thỏa mãn được cơn khát của thị trường.
Trước sự lên giá của USD nhiều nhà đầu tư nội đang mất phương hướng cũng chuyển sang mua USD càng làm cho cầu USD tăng lên cao nữa.
Trước tình trạng USD lại khan hiếm này, có nhiều ý kiến cho rằng ngân hàng nhà nước cần hành động quyết liệt cần tiếp tục bán ra ngoại tệ để VND không thể tiếp tục mất giá trên thị trường hối đoái. Đồng thời, việc giảm cung tiền trong lưu thông khi ngân hàng nhà nước bán ngoại tệ sẽ góp phần kiềm chế lạm phát đang dâng cao trong nền kinh tế.
So với đợt tăng giá đột biến vào cuối tháng 3.2008, tỉ giá hối đoái phục hồi lần này mạnh mẽ hơn vì đồng USD đang khan hiếm, trong khi nhu cầu của doanh nghiệp đang rất cần ngoại tệ để nhập hàng.
Trong những ngày tới, diễn biến của tỷ giá hối đoái cũng như cung - cầu về ngoại tệ trên thị trường là khó dự đoán được. Song, nhiều người cho rằng việc tỷ giá VND/USD sẽ quay về ngưỡng 17.000 VND/USD là khó tránh khỏi.
Nam Phương tổng hợp